Wat is jip-en-janneketaal?

Een heldere kijk op duidelijke communicatie

Wie kent ze niet, de korte verhaaltjes over de kleuters Jip en Janneke? Ze beleven alledaagse avonturen. Dat én de eenvoudige taal van de verhaaltjes maken Jip en Janneke tot op de dag van vandaag enorm populair. Zo populair dat we ze nog steeds tegenkomen in het begrip jip-en-janneketaal (met kleine letters!).
Maar wat is jip-en-janneketaal precies en wat zijn de voor- en nadelen van schrijven in jip-en-janneketaal?

Jip-en-Janneketaal wordt vaak gezien als een manier om teksten eenvoudiger te maken. (complexe informatie begrijpelijk maken) Maar bij complexe thema’s zoals communicatie over duurzaamheid, innovatie en grote veranderingen speelt begrijpelijke taal een veel grotere rol dan alleen ‘simpel schrijven’.

Wat is jip-en-janneketaal

In de Nederlandse taal staat “Jip en Janneke” synoniem voor eenvoudige, heldere taal. Taal die gemakkelijk te begrijpen is voor iedereen, jong en oud. In de jaren negentig werd jip-en-janneketaal in het Nederlands een algemene aanduiding voor heldere en makkelijke taal bij de overheid en het bedrijfsleven. Het is daarmee een begrip geworden, want jip-en-janneketaal verwijst naar goed leesbare taal, zonder vaktaal, ingewikkelde zinsconstructies en overbodig vakjargon (en dus niet direct naar Jip en Janneke zelf). Daarom wordt jip-en janneketaal met kleine letters geschreven.

Weetje
De geestelijk vader van de term jip-en janneketaal was een voorlichter van de gemeente Voorburg. Lees hier hoe dat ging.

Wie zijn Jip en Janneke

Jip en Janneke zijn twee iconische personages uit de Nederlandse literatuur. De verhaaltjes over deze twee buurkinderen zijn geschreven tussen 1952 en 1957 door de Nederlandse schrijfster Annie M.G. Schmidt. Ze werden oorspronkelijk gepubliceerd in het dagblad Het Parool en later gebundeld tot verschillende boeken.

 jip-en-janneketaal in het Nederlands in de jaren negentig een algemene aanduiding voor heldere en makkelijke taal bij de overheid en het bedrijfsleven.

Toegankelijk
Dat de verhaaltjes van Jip en Janneke zo populair werden had te maken met de toegankelijkheid. Het eenvoudige en directe taalgebruik maakten de verhaaltjes geschikt voor een breed publiek, inclusief jonge kinderen die net begonnen waren met lezen. Dit was anders dan sommige andere kinderboeken uit die tijd die veel complexere taal bevatte.

Herkenbaar
De avonturen van Jip en Janneke waren bovendien herkenbaar. Alledaagse situaties worden in alledaagse taal beschreven. Zoals Jip die naar de kapper gaat of samen poppetjes kleien, terwijl het buiten giet van de regen. Het simpele taalgebruik hielp bij het versterken van deze herkenning, waardoor de verhalen voor veel lezers levendiger werden.

Humor
Naast het gebruik van eenvoudige taal verwerkte Annie M.G. Schmidt ook humor in haar verhalen. Jip gaat naar de kapper, maar is zo bang dat hij halverwege de knipbeurt van zijn stoel stapt en hard naar huis rent. Met een ‘staartje’. Of de kraaltjes die Janneke meebrengt naar Jip, maar hij uit verveling (kraaltjes rijgen vindt hij stom) in de jam stopt. Als vader tussen de middag thuis komt voor de lunch (!) eet vader natuurlijk een boterham met jam. Dat soort grappige situaties en gevatte dialogen spraken zowel kinderen als volwassenen aan.

Voordelen van jip-en-janneketaal bij teksten over duurzaamheid en complexe veranderingen

Voor marketeers die schrijven over duurzaamheid biedt het gebruik van jip-en-janneketaal verschillende voordelen.

• Ten eerste maakt het een boodschap toegankelijk voor een breder publiek, inclusief mensen met verschillende achtergronden en taalvaardigheden. Je kunt de boodschap maar op één manier opvatten.
• Het vergroot ook de kans dat de boodschap blijft hangen, omdat complexe zinsstructuren en moeilijke woorden niet afleiden van wat je wil zeggen.
• Bovendien kan het gebruik van eenvoudige taal het vertrouwen en de geloofwaardigheid van een merk vergroten. Omdat het laat zien dat het merk transparant is en zich richt op het begrijpen van de behoeften van de klant. Daar haken veel klanten op aan!

Een voorbeeld van een onduidelijke boodschap

Stel je voor dat een bedrijf een advertentie heeft met de zin: “Onze shampoo maakt je haar 100% schoner.” Het lijkt alsof je haar helemaal schoon wordt, maar dat is niet mogelijk. Of mensen denken dat ze hun haar maar één keer hoeven te wassen, terwijl dat niet zo is. Dat is een voorbeeld van een verwarrend boodschap omdat je die verschillend op kan vatten.

Nadelen van jip-en-janneketaal

Hoewel jip-en-janneketaal gebruiken veel voordelen heeft, zijn er ook een paar nadelen om rekening mee te houden. In sommige gevallen kan de boodschap te simpel overkomen, waardoor je boodschap afzwakt. Bovendien kan heel simpel taalgebruik de lezer ook het gevoel geven dat hij niet serieus genomen wordt.
Dat los je op door de afwisseling van korte en lange zinnen, want langere zinnen zijn iets moeilijker (complexer) om te lezen.

Soms kún je gewoon die technische term of dat stukje vaktaal niet vermijden. Gebruik die woorden dan ook gewoon (en leg ze de eerste keer tussen haakjes uit).

Toegankelijke teksten voor jouw klanten

Als tekstschrijver schrijf ik geen jip-en-janneketaal, maar gewone spreektaal. Geen kleutertaal, wel begrijpelijke taal die aansluit bij het niveau van je klanten en potentiële klanten. Zeker bij complexe onderwerpen — zoals duurzaamheid, innovatie of verandering — is duidelijke communicatie essentieel.

Mijn websiteteksten en andere teksten die klanten moeten aantrekken schrijf ik daarom goed leesbaar en helder. Ik houd ervan om lastige thema’s begrijpelijk te maken, zonder ze plat te slaan. Een tekst met voldoende diepgang, zodat de lezer snapt wat een product of dienst doet, wat het oplevert en hoe het werkt. Dat is voor mij klantentaal: toegankelijk, maar serieus.

Hoe pak ik dat aan?

Ik schrijf in gewone taal (B1-taal), zodat een breed publiek de tekst begrijpt en deze tegelijk prettig leest. Dat doe ik bijvoorbeeld met duidelijke titels en tussenkopjes, niet te lange lappen tekst en een afwisseling van korte en iets langere zinnen.

Aansluiten bij de doelgroep betekent voor mij ook: hun vraagstuk serieus nemen. Of het nu gaat om communicatie rondom duurzaamheid, een verandertraject of een innovatief idee — mensen willen begrijpen waar het over gaat en waarom het voor hen relevant is.

Vaktaal laat ik zoveel mogelijk weg. En als dat niet kan, leg ik de term uit. Zo sla ik met taal graag een stevige brug tussen bedrijf en (potentiële) klant.